Hiddema: Koop een pistool en bescherm

GeenStijl duidt op bekende wijze de uitspraak, geregistreerd door Dichtbij, van mr. Hiddema dat we beter een pistool kunnen kopen om ons eigendom te beschermen. Een onhandige, niet betamelijke of ondeugdelijke uitspraak? Of geen van drie?

"Als u ook nog een leuke dochter heeft dan pas maar op. Mijn advies: koop een pistool"

• Mr. Hiddema: Koop een gun & verstop je dochters, Geenstijl, 28-02-2012
• Advies advocaat Hiddema: koop een pistool, Dichtbij, 28-02-2012

Interview Holman met Ton Derksen over het boek 'Leugens over Louwes', de Deventer moordzaak

Voor wie het gemist heeft, is het interview van Theodor Holman met wetenschapsfilosoof Ton Derksen over het boek 'Leugens over Louwes' (de 'Deventer moordzaak') terug te zien/luisteren. Ondanks dat het boek tot nu toe niet de impact heeft gehad als het boek over Lucia de Berk blijft het belangrijk om te blijven melden dat waar schijnen niet hetzelfde is als waar blijken. Of raakt de boodschap van Derksen uitgewerkt? Het interview duurt een half uur.



• 'Het Openbaar Ministerie heeft gelogen', Human, 13-02-2012

Hoe een onschuldige toch schuld bekent. NRC bericht.

In het verleden hebben we reeds veelvuldig aandacht besteed aan de waarde en onwaarde van bekentenissen. Op NRC een posting van Steven de Jong aangaande dit onderwerp. Interessant leesvoer voor het begin van het weekend? Met onder andere onderstaande video over Ina Post (Profiel Human) en een verwijzing naar het artikel in de NYT van David Shipler.



• Zo verleid je een onschuldige verdachte tot een valse bekentenis, NRC, 24-02-2012
• Why Do Innocent People Confess?, The New York Times, 23-02-2012

Moet een rechter een foetus van 17 weken in bescherming nemen? Uitspraak op het snijvlak van recht en ethiek.

In het Reformatorisch Dagblad een mooie analyse van het oordeel van de Dordtse rechtbank dat een zeventien weken oude foetus niet in bescherming kan worden genomen. Omdat de familie van de moeder eropuit zou zijn het leven van het kindje te ontnemen (i.v.m. schending familie-eer) zou de foetus bescherming nodig hebben. De rechtbank concludeerde dat een verzoek tot bescherming pas mogelijk is als de foetus ouder is dan 24 weken. Tot die grens mag immers in Nederland een kind worden geaborteerd.

Opvallend is dat de Amsterdamse rechtbank vorig jaar wel een foetus van zestien weken wilde beschermen voor de moeder zelf. In deze zaak was de moeder cocaïneverslaafde en psychisch ziek. De casus is interessant omdat de kwestie duidelijk op het snijvlak is van recht en ethiek (het raakt dus niet an sich zo de juridische beroepsethiek).

Mr. W. Kastelein, gezondheidsrechtspecialist bij KBS Advocaten in Utrecht, over de uitspraak van de Amsterdamse rechtbank:

„Eigenlijk kan die uitspraak niet. Misschien is de beslissing wel wenselijk, maar zij staat op gespannen voet met ons recht. Juristen zijn het er over het algemeen over eens dat een foetus van zestien weken geen rechtssubject is.”

De argumentatie van de rechter:

5. De beoordeling

5.1. De moeder is op het moment van de uitspraak zeventien weken zwanger van de ongeboren vrucht. Derhalve dient voorafgaand aan de vraag of een voorlopige ondertoezichtstelling - hangende het beschermingsonderzoek van de Raad - geboden is, beoordeeld te worden of de ongeboren vrucht reeds bescherming toekomt, als bedoeld in artikel 1:2 van het Burgerlijk Wetboek.

5.2. De meeste mensenrechtenverdragen bieden bescherming aan het leven. De verplichting het menselijk leven te beschermen vangt aan vanaf de geboorte, maar het is aan verdragsstaten of zij ook ongeborenen onder het beschermingsbereik van dit recht willen laten vallen. Mensenrechten bevatten immers minimumnormen. Bij de totstandkoming van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) is geprobeerd een voor iedereen aanvaardbaar compromis te vinden over de juridische status van de ongeborene. Dit heeft zijn neerslag gevonden in de preambule van het IVRK, waarin is bepaald dat het kind 'bijzondere bescherming en zorg nodig heeft, met inbegrip van geëigende wettelijke bescherming, zowel voor als na zijn geboorte’. Een preambule schept geen juridische verplichtingen voor verdragsstaten, maar biedt een basis voor interpretatie van de verdragsbepalingen en verduidelijkt de doelen van het verdrag (art. 31 lid 2 Weens Verdragenverdrag). Artikel 2 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) beschermt het recht op leven van eenieder. In de zaak Herz benadrukt het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat de Staat het leven niet opzettelijk mag beroven, maar dat de foetus geen zelfstandig recht op leven toekomt. Het Hof sluit niet uit dat in bepaalde verdragsstaten de foetus wel bescherming geniet onder artikel 2 EVRM. Vanaf welk moment het leven begint, valt binnen de ‘margin of appreciation’ die verdragsstaten toekomt.

5.3. De foetus zelf is volgens het Nederlands recht geen drager van rechten. Hij heeft noch recht op zwangerschapsafbreking, noch recht op leven. Strafbaar is alleen de zwangerschapsafbreking na de levensvatbaarheidsgrens: 'Onder een ander (…) van het leven beroven wordt begrepen: het doden van een vrucht die naar redelijkerwijs verwacht mag worden in staat is buiten het moederlichaam in leven te blijven' (artikel 82a van het Wetboek van Strafrecht). Door de medische wetenschap in Nederland is de levensvatbaarheidsgrens thans vastgesteld op 24 weken nadat de bevruchting heeft plaatsgevonden. Na deze termijn kan, met behulp van de medische wetenschap, een foetus van 24 weken in leven worden gehouden.

5.4. De zelfstandige levensvatbaarheid van een foetus, en daarmee de duur van de zwangerschap, is gelet op het voorgaande bepalend voor de vraag of aan de ongeboren vrucht op enige wijze bescherming toekomt. Nu de moeder zeventien weken zwanger is, komt de ongeboren vrucht geen bescherming toe en kan een maatregel van voorlopige ondertoezichtstelling niet worden uitgesproken. Toewijzing van het onderhavige verzoek zou thans impliceren – nu de ongeboren vrucht de levensvatbaarheidsgrens nog niet gepasseerd heeft – een voorlopige ondertoezichtstelling van de meerderjarige moeder, welke maatregel geen steun vindt in het recht. De verzoeken tot ondertoezichtstelling en voorlopige ondertoezichtstelling zullen dan ook worden afgewezen.

• „Begrijpelijk dat rechter foetus beschermt”, Reformatisch Dagblad, 23-02-2012
• De uitspraak Rechtbank Dordrecht LJN: BV6246, Rechtspraak.nl, 20-02-2012

Advocatenblad nu voor iedereen toegankelijk

Recht.nl attendeert ons erop dat het Advocatenblad, het vakblad voor advocatenblad, nu door iedereen kostenloos online te lezen is. Hierdoor krijgen ook niet-advocaten toegang tot actuele discussies en juridische informatie. Zo laat de deken Jan Loorbach in het laatste nummer zijn gedachten gaan over de gedragsregels 1992, lezen we over hoe het beroepsgeheim van advocaten onder druk staat door hackers en is er een interview met Rein Jan Hoekstra, voormalig lid van de Raad van State, die dit jaar voor de Orde van advocaten onderzoekt hoe lokale dekens het toezicht uitoefenen.

Een verrassende maar logische ontwikkeling?

• Advocatenblad: downloaden, Advocatenblad.nl, 23-02-2012

Onderzoek: de advocaat maakt de wereld er niet veel beter op?

The New York Times bericht over een onderzoek uitgevoerd door PayScale onder 30.000 mensen waaruit zou blijken dat relatief veel advocaten vrij somber zijn over het werk dat ze verrichten. Na de medewerker van de fastfood-restaurants en de barkeeper plaatst de senior-advocaat zich op de derde plaats. Bijna 1 op de 20 twintig senior-advocaten als 1 op de 25 juridische assistenten kwalificeert zijn of haar baan als een baan die de wereld er niet beter op maakt.

Klopt dit?
Het onderzoek moet wel met een korreltje zout worden genomen. De onderzoekers zien dit zelf ook in: omdat de participanten in het onderzoek zich vrijwillig konden opgeven (en niet gerandomiseerd zijn geselecteerd), zijn de cijfers misschien niet helemaal zuiver. Maar wie de schoen past trekke hem aan: My job may make the world a worse place.?

• Top 10 Jobs That Make the World a Worse Place, New York Times, 20-02-2012

48. Wat moet je doen als strafpleiter met de cliënt die tegen je liegt? Mag / moet je afscheid nemen?

Iedere advocaat krijgt te maken met cliënten die de waarheid niet vertellen. Hoe hier mee om te gaan, is soms lastig. In De Standaard de duiding van het verhaal van toppleiter Jef Vermassen die binnen een aantal dagen een bocht van 180 graden leek te maken. Mag je van je cliënt verwachten dat hij tegen jou de waarheid vertelt? En mag je afscheid nemen van je cliënt als hij je voorliegt?

• Advocaten tussen leugen en waarheid, De Standaard, 22-02-2012

Onderzoek: mensen met een hoge morele identiteit/self handelen eerder moreel correct

Een groep sociologen, verbonden aan de University of California en de California State University, hebben een theorie van "het morele zelf" ontwikkeld en onderzocht dat het ethisch tekort in de (Amerikaanse) bank- en beurswereld en bij hypotheekverstrekkers kan verklaren. Conclusie van de onderzoekers: ons morele zelfbeeld vormt de basis van ons ethisch gedrag.

Ons zelfbeeld vormt - zo blijkt uit het onderzoek onder 350 studenten - een belangrijke motivator van ons gedrag en kan morele/immorele praktijken verklaren. Het is namelijk ons zelfbeeld dat zorgt voor schaamte als we worden aangesproken door anderen.

Conceptueel vraagt het onderzoek om nadere bestudering want de uitkomsten neigen ook naar een cirkelredenering of causaliteitsdrogreden: "mensen met een hoog moreel zelfbeeld zijn geneigd om zich meer op een ethisch verantwoorde manier te gedragen". (H/T Express.be)

• Why Do Some People Behave Morally While Others Don’t?, Psych Central, 17-02-2012
• Bankiers handelen vanuit een laag moreel zelfbeeld, Express.be, 20-02-2012

Rechter verbiedt administratiekosten bij bekeuring. OM informeert met opzet onjuist?

Nu.nl bericht over de rechtszaak die hoogleraar Recht en Bestuur aan Wageningen Universiteit, Bernd van der Meulen heeft gewonnen. Volgens de rechtbank Amsterdam mag justitie geen 6 euro administratiekosten vorderen bij verkeersboetes. Heeft het OM zelfs stelselmatig de burger misleid? Het lijkt de juiste beslissing. Als externe idealen het recht en diens centrale interne idealen (met name rechtsstatelijkheid) gaan overheersen, is het tijd voor een pas op de plaats.

Van der Meulen tegenover Nu.nl:

“Wat mij motiveert is niet de 6 euro, maar het hellende vlak. Als je een keer begint te zeggen dat er allerhande beslissingen zijn waar je de overheid niet over ter verantwoording kunt roepen, dan is het eind zoek.”

• Rechter verbiedt administratiekosten bij bekeuring, Nu.nl, 18-02-2012
• Justitie negeert uitspraak rechter omtrent bekeuringen, Nu.nl, 22-09-2010

Over de idealen van het recht, zie bijvoorbeeld:
• Burg, W. van der (2007), ‘Juridische professies en de instrumentalisering van het recht’, in: Jos Kole en Doret de Ruyter (red.), Werkzame idealen. Ethische reflecties op professionaliteit, Assen: Van Gorcum, p. 114-125, Website Van der Burg, 2007

47. Wanneer mag / moet je als politie van een opgepakte verdachte de foto tonen aan de samenleving?

Herman Bolhaar, voorzitter van het College van procureurs-generaal, spreekt in Pauw & Witteman over de druk op het OM in een concrete casus, de grenzen van eigenrichting, de positie van het slachtoffer, de plek van nabestaanden en over politieke bemoeienis en maatschappelijk verontrusting. Het OM: tussen het streven naar een objectief en rechtvaardig oordeel en emoties.

Bolhaar vertelt tevens over het dilemma - concreet in de Amsterdamse zedenzaak eind 2010 / begin 2011 - tussen transparantie/openheid naar de samenleving en het vermoeden van onschuld / bescherming slachtoffers.

(vanaf 15:30)

Analyse van het betoog van de Raad voor de rechtspraak: 'Verdenking van meineed niet dramatiseren'

Zoals bekend heeft ook de Raad voor de rechtspraak gereageerd op de vervolging van twee oud-rechters voor meineed. Erik van den Emster, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, kwalificeert de kwestie zelf als een nachtmerrie. Maar is het nu een incident of niet? Een zaak die we niet te zwaar moeten aanzetten? Tijd voor een argumentatieve quick scan.

De argumentatiestructuur:

S. Het effect van deze kwestie moet niet worden gedramatiseerd.

1a. (want) de zaak is een unicum
1a.1a (want) ik ken geen andere voorbeelden van verdenkingen van rechters die onder ede zouden hebben gelogen
1a.1b (en) andere voorbeelden van niet-functionerende rechters die we kennen zijn niet relevant
1a.1b.1 (want) de zaak tegen Kalbfleisch en Westenberg is van een andere categorie
1a.1b.1.1 (want) die andere zaken gingen steeds over menselijke tekortkomingen in de privé-sfeer of bij de uitoefening van hun ambt

1b. (en) de zaak krijgt meer gewicht dan nodig
1b.1a (want) het gedrag van een afzonderlijke rechter straalt nu eenmaal - als automatisme - af op de rechterlijke macht
1b.1b (en) dit is anders dan bij andere beroepen / professionals
1b.1b.1 (want) bij chirurgen zie je dit bijvoorbeeld niet

1c. (en) een andere, minder afwachtende manier van handelen - zoals Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer vorig jaar voorstelde - was niet mogelijk
1c.1 (want) als rechters bezig zijn met lopende procedures, dan past het niet hen voor de voeten te lopen
1c.1.1 (want) het zou echt niet begrepen zijn als er buiten de lopende gerechtelijke procedures nog andere onderzoeken zouden zijn gestart

Analyse deugdelijkheid argumentatie.

Algemeen.
Het betoog zelf is natuurlijk helder. Wel worden een aantal verbindende uitspraken (de rechtvaardiging) verzwegen. Soms logisch, soms discutabel. Deze verzwegen elementen zijn in de structuur hierboven trouwens niet opgenomen. De hoofdstructuur is nevenschikkend (zie onder argument 1a) van aard.

Argument 1a. de zaak is een unicum
De verzwegen rechtvaardiging is dat als iets een unicum is, dan moet je het niet dramatiseren. Dit vraagt om toelichting. De geschiedenis kent immers genoeg unieke voorvallen met een enorme impact. Een impact die ook gerechtvaardigd lijkt te kunnen worden. Zo zorgde de Cafébrand Volendam 2000/2001 bij veel gemeenten voor een strenger handhavingsbeleid (volgens veel mensen was dit terecht; zie bronnen voor een voorbeeld). De eigenschap uniek-zijn is an sich dus geen reden om iets niet te dramatiseren. Nu wordt hier reeds op geanticipeerd: juist omdat nog meer argumenten worden aangedragen, mogen we aannemen dat het argument zelf nog niet als toereikend wordt gezien. De hoofdstructuur wordt nevenschikkend van aard.

De ondersteuning in dit argument is trouwens minimaal. Dat de voorzitter geen andere incidenten kent, zal niet direct overtuigen (helemaal nu deze kwestie sinds 1994 speelt). Ik ken niemand die "Sam" heet. Toch schijnt dit een veel gekozen voornaam te zijn.

De bewering in 1a.1b.1.1 ("de andere zaken gingen steeds over menselijke tekortkomingen in de privé-sfeer of bij de uitoefening van hun ambt") moeten we mogelijk niet aanvaarden. Wat wordt bedoeld met "een menselijke tekortkoming bij de uitoefening van het ambt" en in hoeverre verschilt dit nu wezenlijk van de huidige meineed-kwestie? Is het verschil de (verkeerde) intentie? Dit miskent dat menselijk foutief gedrag juist een groot grijs gebied kent. Mogen we daarnaast wel zoveel nadruk leggen op de intentie van de rechters in kwestie (nog los van de juridische vraag of hier daadwerkelijk sprake is van enige 'slechte intentie')? Ook rechters die zonder opzet niet naar behoren functioneren, komen immers in de media. Dit brengt ons direct bij argument 1b.

Argument 1b. de zaak krijgt meer gewicht dan nodig
Argument 1b lijkt te kort door de bocht. Als we de cirkelredenering van het hoofdargument vergeten (we moeten het niet dramatiseren want de zaak krijgt meer gewicht dan nodig) dan is hier sprake van een (1) analogie-argumentatieschema en (2) een causaal-argumentatieschema. De stelling is dat gedrag van een individuele rechter afstraalt op de gehele beroepsgroep én dat dit anders is dan bij andere andere professionals. Wie echter de onderwijs of zorg volgt, weet dat de analogie discutabel is. Vandaag werd bijvoorbeeld bekend dat de Haagse Hogeschool één medewerker heeft aangesteld op basis van prestatiebeloning. Het mag duidelijk zijn dat dit voorval uitstraalt naar het gehele Hoger Onderwijs. Nu gaat de analogie niet helemaal op maar naast de rechtspraak liggen meer 'instituten' onder een vergrootglas. Denk ook aan de advocatuur.

Het causale deel lijkt daarnaast juist de stelling te ontkrachten. Als vastgesteld kan worden dat het gedrag van een individuele rechter afstraalt op de gehele rechtspraak, dan is iedere aandacht die aan een zaak als deze wordt gegeven toch prima? De voorzitter: 'Feit is dat dit incident schadelijk is voor het vertrouwen van de burger in de rechtspraak.'. Als dit inderdaad een gegeven is dan is zelfs dit incident belangrijk.

Argument 1c. een andere, minder afwachtende manier van handelen was niet mogelijk
Het derde nevenschikkend argument is minder relevant. Stel we omarmen zelfs het argument en we moeten inderdaad concluderen dat een andere handelingswijze geen optie was. Dit maakt het incident niet minder 'dramatisch'. Niet de aanpak van de rechtspraak zelf in deze kwestie staat immers ter discussie als wel het gedrag van de twee rechters. Het argument mag niet overtuigen wat betreft dit standpunt. Misschien is het geen argument maar een nieuw standpunt?

Voorlopige conclusie
De argumentatie vraagt om meer toelichting.

Bronnen en verwijzingen.
• 'Verdenking van meineed incident, maar realiteit', Raad voor de rechtspraak, 09-02-2012
• Raad voor de Rechtsspraak: liegende rechters fout maar niet ernstig, HP/De Tijd, 09-02-2012
• Micha Kat over Kalbfleisch-gate: ‘Dit slaat een bres in het vertrouwen in de rechtspraak’, HP/De Tijd, 04-02-2012
• Op de toga van de rechter mag geen enkele vlek zitten, De Pers, 05-02-2012
• Hogeschool betaalde per diploma, Powned, 15-02-2012
• Nota Integrale Handhaving, visie op de handhaving en handhavingsbeleid gemeente De Ronde Venen, Overheid.nl, 30-01-2003

46. Moet je een verslaafde in bescherming nemen tegen zichzelf?

In De Stentor vandaag een kort artikeltje over een advocaat die tegen de wens van cliënte in een zaak laat aanhouden. Op het snijvlak van autonomie (cliënte) en onafhankelijkheid (advocaat).

• Advocaat negeert wens cliënte, De Stentor, 15-02-2012

45. Behoor je als regering eerherstel te geven aan iemand die volgens oud-recht rechtmatig maar onrechtvaardig behandeld is?

Ik werd nog gewezen op de interessante casus van Alan Turing: op het snijvlak van rechtvaardigheid en rechtmatigheid. Of zoals sommige comments aangeven: tussen LAW (natural law) en law (positief recht). De geniale Britse informaticus en wiskundige Alan Turing - een autoriteit in zijn vak en geroemd om zijn rol tijdens WOII - werd in 1952 vervolgd voor het hebben van een homorelatie. Zijn straf: gevangenisstraf in te ruilen tegen chemische castratie met oestrogeeninjecties. Turing liet het uiteindelijk niet zover komen en pleegde zelfmoord in 1954.

Anno 2012 wordt de straf als onrechtvaardig gezien. Homo's veroordelen tot chemische castratie is om meerdere reden gelukkig nu ondenkbaar. Ook in juridische zin. In de jaren zestig was dit in het Verenigd Koninkrijk echter nog wel geldend recht (rechtmatig).

Zou het niet beter zijn om het vonnis achteraf nietig te verklaren? Meerdere instanties en mensen (zelfs in petitievorm) vonden - 100 jaar na de geboortejaar van Turing - van wel en deden opnieuw een verzoek hiertoe aan de huidige regering. Het is tijd voor postuum eerherstel. De Britse regering oordeelde afgelopen week dat een nietigverklaring er echter niet in zat en volgde hierbij de vorige regering: 'we gaan het vonnis niet herroepen'. Premier Gordon Brown had in 2009 reeds excuses aangeboden maar meer zit er niet in.

De Minister of State van het Ministerie van Justitie, Lord McNally, wijst er nog op dat Turing destijds veroordeeld is op basis van geldend en dat hij dit kon weten. Het is niet aan de Britse regering om dit te veranderen maar enkel om herhaling in de toekomst te voorkomen:

"A posthumous pardon was not considered appropriate as Alan Turing was properly convicted of what at the time was a criminal offence. He would have known that his offence was against the law and that he would be prosecuted."

Meer lezen:
• Government rejects a pardon for computer genius Alan Turing, The Guardian, 07-02-2012
• Government rejects pardon request for Alan Turing, BBC, 06-02-2012
• PM apology after Turing petition, BBC, 11-09-2009
• Alan Turing, Wikipedia

Geen parkeerboetes voor gezagsdragers Haren: het inductiemechanisme.

In Haren hoefden gezagsdragers jarenlang opgelegde parkeerboetes niet te betalen. Ambtenaren vernietigden opzettelijk en met regelmaat bonnen van opeenvolgende burgemeesters, wethouders en ambtenaren. Interessant is dat het gebruik om de parkeerboetes te vernietigen, ontstond omdat het voor hen onnodig omslachtig werd gevonden om een formeel bezwaarschrift te schrijven. Natuurlijk moesten gewone burgers wel een bezwaarschrift indienen.

Het is bekend dat kleine vergrijpen kunnen uitgroeien tot grote misdaden (van kruimeldiefstal tot bankoverval). O.a. Muel Kaptein schrijft hierover in zijn boek 'Waarom goede mensen soms de verkeerde dingen doen'. Twee mechanismen kunnen volgens Kaptein bij niet-integer gedrag van toepassing (blz. 140). Het eerste mechanisme is escalerend commitment: het gevoel dat er geen weg meer terug is en dat men door moet gaan. Het tweede mechanisme is het inductiemechanisme: de normen en waarden van de betrokkenen zijn zo veranderd dat men de overtreding niet meer als zodanig ziet. Zo kan binnen een organisatie een kleine fraude in de boekhouding uitgroeien tot een schandaal.

In Haren lijkt het laatste het geval te zijn.

• Gemeente Haren verscheurde jarenlang parkeerboetes van gezagsdragers, Volkskrant, 11-02-2012
• M. Kaptein, Waarom goede mensen soms de verkeerde dingen doen, Business Contact, 2011

Gedrag rechters onderzocht na uiting twijfel door andere rechters.

NRC Handelsblad meldt dat twee strafrechters in Breda voorlopig geen zaken meer doen in afwachting van de uitkomst van een onderzoek naar “serieuze integriteitschending”. De twee rechters hebben mogelijk een ontoelaatbaar overleg met de officier van justitie gehad inzake een deskundige. Een overleg dat niet werd gemeld toen hun zaak voor de wrakingskamer kwam. De krant meldt dat president Henk Naves van de rechtbank in Breda de twee magistraten om deze reden “in de luwte heeft gezet”.

De kwestie kwam aan het rollen nadat andere rechters de zaak overnamen en hun twijfel uitspraken. Een teken dat het rechtssysteem op dit punt adequaat lijkt te werken? Of is het enkel een teken van moed?

• Rechters om integriteit van strafzaken gehaald, NRC, 11-02-2012

Moet de overheid zo open en transparant mogelijk zijn? De 8 uitgangspunten van de Nationale ombudsman

Gisteren schoof in de BNR Friday Move Alex Brenninkmeijer aan. Een aantal malen verwees hij naar de 8 punten van een open overheid. Maar wat is nu de visie van de Nationale ombudsman op een open overheid? Een overzicht van de uitgangspunten (die - en dat is op zich theoretisch merkwaardig - voortkomen uit normen):

1. Maak zoveel mogelijk overheidsinformatie actief openbaar zodat iedereen zich een eigen oordeel kan vormen over bestuurlijke aangelegenheden.

2. Lever informatie zo aan dat deze goed toegankelijk is en zo mogelijk in de vorm waarin de verzoeker dat wenst.

3. Beschouw een verzoek om informatie niet primair als een WOB-verzoek. Stelt u zich coöperatief op en geef de gevraagde informatie ruimhartig tenzij er zwaarwegende belangen zijn die geheimhouding rechtvaardigen, zoals de privacy van personen.

4. Vermijd een juridische strijd rond het al dan niet verstrekken van overheidsinformatie. Als redelijkerwijs discussie mogelijk is over het al dan niet openbaar maken, ga dan een open gesprek aan en bekijk welke informatie bijdraagt aan transparantie voor de geïnteresseerde burger.

5. Respecteer de bijzondere rol van volksvertegenwoordigers en voelt u zich steeds medeverantwoordelijk voor het volledig en juist informeren van hen.

6. Respecteer de bijzondere rol van journalisten en de media bij het verkrijgen van overheidsinformatie en handel verzoeken om informatie voortvarend af zodat de vrijheid van nieuwsgaring effectieve bescherming vindt.

7. Als informatie niet direct beschikbaar is in de vorm van bestaande documenten overleg dan op welke wijze in redelijkheid aan de informatiebehoefte tegemoet gekomen kan worden. Maak daarbij afspraken over een redelijke tijdsplanning.

8. Als er strijd ontstaat over het al dan niet verstrekken van informatie stelt u zich dan primair de vraag welk maatschappelijk belang met de strijd gediend is en welk aandeel u of uw overheidsorganisatie heeft in deze strijd.

• Visie van de Nationale ombudsman op een open overheid, Nationale ombudsman, 2012
• BNR Friday Move, BNR, 10-02-2012

Zegt het schrappen van een deel van het interview met ex-D66-leider Dittrich iets over de cultuur binnen het OM?

NRC Handelsblad meldt dat het Openbaar Ministerie heeft geweigerd in Opportuun een deel van het interview te publiceren met de voormalige D66-leider Boris Dittrich. Het OM vond - zo wordt gesteld - dat Dittricht “te gevoelige” opvattingen verkondigde over de vervolging van Jorge Zorreguieta. Zegt deze censuur ook iets over het vervolgingsbeleid van justitie? Dittrich vreest het ergste. Terecht of betreft het duidelijk twee verschillende organisatie-onderdelen?

• OM schrapte interview met ex-D66-leider Dittrich in eigen blad om Zorreguieta, NRC, 12-02-2012
• Opportuun, OM

Laat de notaris zich foppen door de 'klaargestoomde' demente?

In de NRC van vandaag is de reactie te lezen van Geertjan Sarneel, voorzitter van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie, op het artikel van Philip Kooke van 3 februari in dezelfde krant. Kooke stelde in zijn artikel dat van notarissen niet kan worden verwacht dat zij dementie kunnen herkennen. Medische professionals vinden het immers ook al lastig genoeg. Kooke schreef het stuk naar aanleiding van de komst van het stappenplan dementie.

Sarneel stelt dat het betoog van Kooke te eenzijdig is:

'Zo gaat hij volledig voorbij aan het principiële recht van zelfbeschikking, waarbij anderen niet zomaar kunnen ingrijpen in iemands leven [...] Het recht van iemand om zijn nalatenschap te regelen zoals hij dat zelf wil, is zo sterk juridisch verankerd dat de notaris bij wet verplicht is een testament op te maken als iemand daarom vraagt. De notaris behoort daarbij te allen tijde kritisch te beoordelen of de rechtszekerheid die hij met zijn dienstverlening biedt, goed is gewaarborgd. [...]'

Een aardige discussie. Abonnees kunnen meer lezen in:
• Notaris laat zich foppen bij 'klaargestoomde' demente; Misbruik van verzorgers bij dementie blijft op de loer liggen, NRC (abonnee), 03-02-2012
• 'Klaargestoomde' demente heeft ook recht op notaris, NRC (abonnee), 09-02-2012

Lector Saxion zet (ook) studenten fiscaal recht aan tot ethische reflectie.

Op dinsdag 31 januari 2012 heeft Ruud Welten zijn lectorale rede houden, getiteld: 'Gij zult maatschappelijk verantwoord ondernemen!" Het is een pleidooi van Welten zoals we van hem kennen: voor een doorleefde bedrijfsethiek. Tegelijkertijd werd Welten formeel geïnstalleerd als lector van het lectoraat Ethiek. Ondanks dat het lectoraat zich niet primair richt op juristen, wordt in de lectorale rede wel duidelijk wat de insteek van Welten is en waarom deze ook juristen kan aanspreken. Treffend (uit de rede, pagina 27):

"In een sessie met Saxion-studenten fiscaal recht (van de Academie Financiën, Economie & Management) heb ik de studenten anderhalf uur lang uitgehoord over het waarom van het vak waarvoor ze leren. Waarom zit je hier? “Om les te volgen”. Waarom volg je les? “Om tentamen te kunnen doen”. Waarom doe je tentamen? “Om een diploma te halen”. Waarom haal je een diploma? “Om het vak van fiscalist te kunnen gaan uitvoeren”. Waarom word je fiscalist? “Om mensen te helpen met hun belastingaangifte”. Waarom de belastingaangifte? “Omdat het zorgt voor een eerlijke verdeling”. Waarom eerlijke verdeling? “Zodat alle mensen genoeg geld hebben”. Toen werd het wat moeilijker. Waarom moeten alle mensen genoeg geld hebben? “Omdat ze in hun onderhoud moeten kunnen voorzien.” Waarom? “Omdat dat nodig is om.....” En uiteindelijk kwam het hoge woord eruit: “...om gelukkig te zijn”. Het klinkt misschien wat contraintuïtief, maar ook de belastingdienst heeft uiteindelijk het geluk van allen op het oog. De zogenaamde ‘morele dilemma’s’ van de fiscalist op de werkvloer werden daarmee opgelost. De studenten waren, in elk geval voor even, in staat om vanuit het hogere doel van hun handelen te denken. De achterliggende gedachte voor Aristoteles is niet zo zeer efficiëntie of strategie, maar geluk: eudaimonia, ofwel een geslaagd leven leiden. Een leven dat de moeite waard is om geleefd te worden."

We wensen hem - oprecht - succes en geluk.

• Haal zombie-ethiek uit het bedrijfsleven, Scienceguide / Saxion, 01-02-2012
• Ebook: Lectorale rede Welten, Lectoraat Ethiek, Scienceguide / Saxion, 31-01-2012
• Website Lectoraat Ethiek, Saxion

OM vervolgt oud-rechter en oud-NMA-voorzitter voor meineed (update)

Het Openbaar Ministerie Utrecht heeft bekend gemaakt dat ze oud-rechter Hans Westenberg en oud-NMA-voorzitter Pieter Kalbfleisch gaan vervolgen wegen meineed. Een uitzonderlijke beslissing. Onderzoeksresultaten geven de officier van justitie echter genoeg aanleiding om tot vervolging over te gaan. Ten aanzien van de oud-rechter gaat het om drie gevallen van meineed (2006 en 2010) en in het geval van de oud-NMA-voorzitter om twee gevallen (2010). Alle gevallen betreffen civiele zaken. De Rechtbank Utrecht heeft het voornemen om de zaak (regiezitting) in de tweede helft van april te behandelen.

In de studio van Nieuwsuur reageert Erik van den Emster, voorzitter van de raad voor de Rechtspraak.

Overige video's:





• OM Utrecht vervolgt oud-rechter en oud-NMA-voorzitter voor meineed, OM, 03-02-2012
• Twee rechters Chipsholzaak vervolgd wegens meineed, NRC, 03-02-2012

België: ereadvocaat krijgt klappen van wildplasser

Het berispen van een dakloze wildplasser liep voor ere-advocaat (eretitel gegeven door de Orde aan een oud-advocaat) A.D. uit Kortrijk niet goed af. Zo meldt het Nieuwsblad.be. Toen hij de zwerver die tegen zijn woning plaste in de kerstperiode aansprak, kreeg hij een paar klappen. De advocaat van de zwerver: van een kale kun je niet plukken.

• Advocaat krijgt slaag van wildplasser, Nieuwsblad.be, 01-02-2012

'Literatuur vergroot je empathie'

In het NRC van 31 januari is een interview te lezen met Mr. Jeanne Gaakeer, behalve raadsheer ook bijzonder hoogleraar Rechtstheorie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Haar stelling: het is belangrijk dat juristen (met name rechters) nooit vergeten dat wat zij op papier voor zich zien niet het leven is. Juist in de (gewone) literatuur is voor juristen veel te leren. Een interview vol mooie stellingen:

"Bij juristen ligt de nadruk vaak te sterk op het regelkarakter. Dat is een enorme verschraling. Als je niet uitkijkt, ben je bezig zaken op te lossen alsof het logische syllogismen zijn: als a, dan b, enz. Het literaire verhaal kan je juridische blik ontwrichten."

Gaakeer: door boeken worden onze ogen geopend. Verhalen kunnen tunnelvisie voorkomen; het inzicht geven dat het recht soms geen recht doet. Dat je aandacht hebt voor de mens als auteur van zijn eigen verhalen als je aandacht hebt voor de verhalen van de ander. Waarbij ook ons eigen leven verhaald wordt.

Het artikel verdient een vrije publicatie maar is enkel beschikbaar voor abonnees. Over Aristoteles, over het inleven in de situatie, het bewust opschorten van ongeloof (!) en waarom we beter af zijn met empathische juristen.

• 'Jurist moet romans lezen', NRC (abonnee), 31-01-2012

Oplichting Haagse advocaat / hogeschooldocent

De Telegraaf berichtte gister over de Haagse advocaat die verdacht wordt van oplichting van verschillende cliënten. Hij maakte hierbij misbruik van het gegeven dat veel van deze cliënten de taal niet goed machtig waren. Ook stak hij, zo meldt de krant, geld van partijen waartegen zijn klanten procedeerden in zijn zak.

Detail in het artikel: de advocaat is ook werkzaam als docent Nederlands recht bij de Haagse Hogeschool. Geeft het laatste hem nu een extra morele verantwoordelijkheid? En maakt het gestelde wangedrag als advocaat hem direct ook incompetent als docent?

• Eigen zaakjes eerst, Telegraaf, 31-12-2012